انسداد مجرای اشکی چیست؟
اشک پس از مرطوب کردن سطح چشم از طریق سوراخ‌های اشکی وارد مجاری اشکی می‌شود و در نهایت از طریق مجرای اشکی بینی به داخل بینی تخلیه می‌شود. اگر این مسیر به هر دلیل تنگ یا مسدود شود، اشک نمی‌تواند به شکل طبیعی تخلیه شود.
در نتیجه ممکن است فرد دچار اشک‌ریزش مداوم، احساس خیسی اطراف چشم یا تجمع ترشحات در گوشه داخلی چشم شود.
علائم انسداد مجرای اشکی
مهم‌ترین علامت انسداد مجرای اشکی، اشک‌ریزش بیش از حد و مداوم است. سایر علائم احتمالی عبارت‌اند از:
- اشک‌ریزش هنگام قرار گرفتن در هوای سرد یا باد
- تجمع ترشحات در گوشه داخلی چشم
- تاری دید موقت به دلیل تجمع اشک روی چشم
- قرمزی و تحریک اطراف چشم
- تورم یا حساسیت در قسمت داخلی پلک
- عفونت‌های مکرر سیستم اشکی
اشک‌ریزش همیشه به دلیل انسداد مجرای اشکی نیست و مشکلاتی مانند خشکی چشم، التهاب سطح چشم یا برخی بیماری‌های پلک نیز می‌توانند باعث افزایش اشک‌ریزش شوند. بنابراین تشخیص علت اصلی اهمیت دارد.
چه عواملی باعث انسداد مجرای اشکی می‌شوند؟
انسداد مجرای اشکی می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. در بزرگسالان، افزایش سن یکی از عوامل مؤثر است. التهاب و عفونت سیستم اشکی، آسیب‌های اطراف چشم و بینی، جراحی‌های قبلی و برخی تغییرات ساختاری نیز می‌توانند در ایجاد انسداد نقش داشته باشند.
در نوزادان نیز ممکن است مسیر تخلیه اشک از ابتدا به طور کامل باز نشده باشد و علائم از ماه‌های ابتدایی زندگی مشاهده شود.
انسداد مجرای اشکی در نوزادان
برخی نوزادان به دلیل باز نشدن کامل انتهای مجرای اشکی دچار اشک‌ریزش و تجمع ترشحات در چشم می‌شوند. این مشکل در بسیاری از موارد با گذشت زمان برطرف می‌شود، اما اگر علائم ادامه پیدا کند یا عفونت ایجاد شود، باید کودک توسط چشم‌پزشک معاینه شود.
نوع درمان در کودکان به سن، شدت علائم و وضعیت مجرای اشکی بستگی دارد.
انسداد مجرای اشکی در بزرگسالان
در بزرگسالان، اشک‌ریزش مداوم می‌تواند نشانه انسداد یا تنگی مجرای اشکی باشد. چشم‌پزشک ابتدا علت اشک‌ریزش را بررسی می‌کند و در صورت مشکوک بودن به انسداد، وضعیت مسیر اشکی را ارزیابی خواهد کرد.
انسداد مجرای اشکی چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص معمولاً با بررسی علائم و معاینه چشم آغاز می‌شود. پزشک ممکن است مسیر تخلیه اشک را با روش‌های تخصصی بررسی کند تا محل انسداد یا تنگی مشخص شود.
تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد، زیرا اشک‌ریزش مداوم می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و درمان باید متناسب با علت آن انتخاب شود.
درمان انسداد مجرای اشکی
روش درمان به علت انسداد، محل آن و شرایط بیمار بستگی دارد. در برخی موارد، به‌خصوص در کودکان، ممکن است با رشد و تکامل مسیر اشکی مشکل برطرف شود.
در مواردی که انسداد در بزرگسالان پایدار باشد یا باعث عفونت و ناراحتی مداوم شود، ممکن است روش‌های مداخله‌ای یا جراحی برای باز کردن مسیر تخلیه اشک مورد نیاز باشد.
یکی از روش‌های جراحی برای انسداد مجرای اشکی، دکرایوسیستورینوستومی یا DCR است که با ایجاد مسیر جدید برای تخلیه اشک، امکان عبور اشک به داخل بینی را فراهم می‌کند. انتخاب روش مناسب باید پس از بررسی دقیق بیمار انجام شود.
آیا انسداد مجرای اشکی باعث عفونت می‌شود؟
تجمع اشک و ترشحات در سیستم اشکی می‌تواند شرایط مناسبی برای رشد میکروب‌ها ایجاد کند و در برخی افراد باعث عفونت کیسه اشکی شود. درد، تورم و قرمزی قابل توجه در گوشه داخلی چشم، به‌خصوص همراه با ترشح، نیازمند ارزیابی پزشکی است.
چه زمانی باید به چشم‌پزشک مراجعه کرد؟
اگر اشک‌ریزش شما مداوم است، ترشح از چشم دارید، گوشه داخلی چشم متورم یا دردناک شده است یا دچار عفونت‌های مکرر چشم می‌شوید، بهتر است برای بررسی علت به چشم‌پزشک مراجعه کنید.
دکتر حسین پسرک‌لی، چشم‌پزشک در گرگان، می‌تواند با بررسی چشم و سیستم اشکی، علت اشک‌ریزش را مشخص کرده و در صورت وجود انسداد مجرای اشکی، روش مناسب درمان را پیشنهاد دهد.
